• catholic.ge
  • YouTube - კანალი
  • კათოლიკური ეკლესია

ქართველი კათოლიკე პატრი რაფიელ ნებიერიძე - 'წერილები სპარსეთიდგან'



მასალა მოამზადა ჟუჟუნა ფეიქრიშვილმა

ქართველი კათოლიკე მოძღვარი (პატრი) რაფიელ (ბართლომე) ივანეს ძე ნებიერიძე დაიბადა 1868 წელს ახალციხეში. სასულიერო განათლება მიიღო რომში. აქვე ეკურთხა მღვდლად. შემდეგ გახდა ,,ლაზარისტების ძმობის“ წევრი.


კონგრეგაციის დავალებით, პატრი რაფიელი 1900-იანი წლების მიჯნაზე მქადაგებლად მოღვაწეობდა სპარსეთში; დადიოდა ქვეყნის შორეულ კუთხეებშიც, ხვდებოდა ქრისტიან ქალდეველებსა და სხვა ტომის ხალხს, აგრეთვე, სპარსეთში მცხოვრებ მაჰმადიან ქართველებს, მათ შორის, ფერეიდნელებსაც. პატრი ეცნობოდა აქაურ თანამემამულეთა ყოფა-ცხოვრებას; ზეპირი გადმოცემებისა თუ ნივთიერი დოკუმენტების სახით აგროვებდა მათთან დაკავშირებულ საინტერესო მასალებს და ქართველ ინტელიგენციას, ფართო საზოგადოებას აცნობდა ჩვენი ქვეყნის ისტორიისათვის ფასეულ ინფორმაციებს.

ოფიციალური წყაროების მიხედვით, პატრი რაფიელი საქართველოშიც მოღვაწეობდა. მის საცხოვრებელ ადგილად ერთგან მითითებულია აჭარა, ბათუმი. სამწუხაროდ, იგიც ვერ ასცდა საბჭოთა ხელისუფლების რეპრესიებს და ბოლოს, ,,საქართველოდან სტალინური სიების“ შესაბამისად, რამდენიმე პოლიტიკური მუხლით დააპატიმრეს... დაიღუპა 1937 წლის 20 მარტს.


... 1900 წელს ცნობილი საზოგადო მოღვაწე ზაქარია ჭიჭინაძე კათოლიკე მღვდლის გაბრიელ ასლანიშვილის მეშვეობით თბილისში პირადად შეხვდა პატრ რაფიელ ნებიერიძეს. ისაუბრეს სპარსეთში მცხოვრები ქართველების შესახებ. პატრმა საინტერესო ამბები მოუთხრო ბ-ნ ზაქარიას, თან დაჰპირდა, რომ მიაწვდიდა სხვა ახალ ცნობებსაც (იხ. ზ. ჭიჭინაძე, ძვირფასი ცნობები სპარსელ ქართველების შესახებ. ნაამბობი... კათოლიკე პატრის ბართლომე ნებიერიძის მიერ: ,,ივერია“, 1901, #239).

მომდევნო წელს გაზეთ ,,ივერიაში“ (1901,#279) დაიბეჭდა რ. ნებიერიძის სტატია ,,წერილი სპარსეთიდგან“ (გთავაზობთ მცირე შემოკლებით. დაცულია ორივე წერილის ორთოგრაფიული ფორმა).


,,ამ მოკლე ხანში ქ. ისპაჰანს გახლდით. გავიცანი იქ მცხოვრები მაჰმადიანები. [ისინი] XVII საუკუნეში გადმოუსახლებია შაჰ-აბაზს საქართველოდან... როგორც სჩანს, ისპაჰანის ქართველებს ქართული ენა კარგა ხანს შეუნახავთ სუფთად, შემდეგ კი საგრძნობლად შეზღუდულა... სალაპარაკო ენად ქართულის მაგიერ ამ ჟამად სპარსული გაჰხდომიათ, ასე რომ, დღეს ისპაჰანის ქართველნი მცირედ-ღა ლაპარაკობენ ქართულს ენაზედ...

ამავე ისპაჰანის ქართველებში ვნახე ქართულად დაწერილი თამასუქის წერილები... ამ თამასუქის წერილებს მე უსათუოდ მოვიძევ და გაახლებთ. მასთან სხვა ცნობებსაც შევკრებ.


ისპაჰანის ქართველნი ნამდვილ სპარსთაგან დიდად განირჩევიან; ქართველთ თავიანთი შთამომავლობის სახე აქამდე კარგად შერჩენიათ. სპარსნი უფრო მოშავო კანის არიან, მასთან დაბალი ტანისანი, ქართველნი კი - უფრო მოთეთრო და მაღალის ტანისანი.

აქაურ ქართველთა სიტყვით, საქართველოდან შაჰ-აბაზს ჩვენი ძველები იმიტომ გადაუსახლებია სპარსეთში, რომ სპარსთა ტომის გამშვენება სდომნიათ. სწორედ ესრევე ამბავი აღწერილია ერთს სპარსულ წიგნში. ესეთი ამბები სპარსელ ქართველთ გარდმოცემით იციან.


ქ. ხოსროვში, ერთს სასაფლაოზედ, დიდი ხნიდგან დარჩენილია ერთი ქართველი თავადის საფლავი, რომელსაც გათლილი ქვა აძევს და ზედ გამოხატული აქვს ლეკური (ხმალი). ამ თავადის შესახებ... მიამბეს: ეს თავადი სპარსეთში საქართველოდგან იყო მოსული და აქ, ხოსროვს, ჩვენ ფაშად იმყოფებოდაო. ამის სიცოცხლის დროს და შემდეგაც აქ მოდიოდნენ სხვადასხვა ქართველი დიდი კაცები, მაგრამ დროებითა რჩებოდნენ და მერე ისევ უკან ბრუნდებოდნენო. უმეტესად ეს ქართველები თეირანიდგან მოდიოდნენო.


დანარჩენს ცნობებს მერმე გაუწყებთ. მე აქეთ მქადაგებლად გახლავართ გამოგზავნილი ,,ლაზარისტების ძმობისაგან“.

ქართველი კათოლიკე პატრი რაფიელ ნებიერიძე