• catholic.ge
  • YouTube - კანალი
  • კათოლიკური ეკლესია

ქუთაისის ღმრთისმშობლის უბიწოდ ჩასახვის ეკლესია

8 დეკემბერს, ქუთაისი ღვთისმშობლის უბიწოდ ჩასახვის ტაძრის დღესასწაულია. ეს ის ეკლესიაა, რომლის მშენებლობაზეც კათოლიკეები თითქმის 36 წელი ზრუნავდნენ. მშენებლობა 1826 წელს დაიწო და 1862 წელს დასრულდა. 1989 წლიდან კი ტაძარი კათოლიკეებს ჩამოართვეს და დღეს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის საკუთრებაა.



გთავაზობთ ისტორიულ ცნობებს ტაძრის შესახებ, ნათია ნაცვლიშვილის სადისერტაციო ნაშრომიდან: "კათოლიკური ეკლესიები საქართველოში: ისტორია და არქიტექტურა" (სამეცნიერო ხელმძ. პროფესორი ნინო ჭიჭინაძე, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 2019)


1790-1800 წლების ცნობები ქუთაისში მოღვაწე პატრების შესახებ ბუნდოვანია. 1800 წელს სოლომონ II-ის, ხოლო 1803 წელს დედოფალ მარიამის მიერ გაცემული სიგელებიდან ჩანს, რომ აქ ცხოვრობენ პატრები მარიოზი, ჩელერინე და ნიკოლა.

სიგელები მათ ეკლესიის გარშემო მდებარე მიწებს უმტკიცებს. ეს მიწის ნაკვეთები განთავსებული უნდა ყოფილიყო რიონის მარცხენა ნაპირზე, მდინარის პირას, იქ, სადაც XIX საუკუნეში კათოლიკეებმა ღმრთისმშობლის უბიწოდ ჩასახვის დიდი ეკლესია ააშენეს, დღემდე შემორჩენილი და ამჟამად მართლმადიდებლურად ნაკურთხი.


ქუთაისში კათოლიკური ეკლესიების ქრონოლოგიის შესახებ საინტერესო ცნობას იძლევა მღვდელი გაბრიელ ასლანიშვილი:


,,ძველად, ქუთაისს ქართველთ კათოლიკეთ ეკკლესია არსებობდა, აწინდელ ეკკლესიის ზემოთ, ყანთართან, იქ ეს ეკკლესია კარგა ხანს ყოფილა, შემდგომ იგი გადმოუტანიათ ქვემოთ, აწინდელ ეკკლესიის ახლოს ვიღაც კათოლიკის სახლთან, მისს მერე, ეს ეკკლესიაც დაუტივებიათ და გაუკეთებიათ სხვა, ქვით- კირის, აწინდელი ეკკლესიის ახლოს, რიონის ნაპირას, რომელ ეკკლესიის არსებობამაც 1840 წლამდე მოსტანა. აწინდელ ეკკლესიის გალავანში, რიონის ნაპირას, დღესაც-კი სჩანს ამ ძველი ეკკლესიის საძირკველი, იგი საკმაოდ მოზრდილი ყოფილა თავის დროის კვალად. მისი სრულად გაუქმება, ანუ მოშლა 1850 წელს ეკუთვნის”.


,,აწინდელ ეკლესიაში“ გაბრიელ ასლანიშვილი გულისხმობს 1826- 1862 წლებში რიონის მარცხენა ნაპირზე აშენებულ ღმრთისმშობლის უბიწოდ ჩასახვის ეკლესიას (ფ. ვარლამიშვილის ქ. #7). მისი ცნობით, 1826 წლამდე კათოლიკეებს ქუთაისში სხვადასხვა დროს სამი ეკლესია ჰქონიათ შეიძლება გვეფიქრა, რომ ზემო ეკლესიაში, რომელიც ამ სამთაგან უადრესია, ის მწვანეყვავილაზე მდებარე კათოლიკურ მონასტერს გულისხმობს, თუმცა გ. ასლანიშვილი გარკვევით ამბობს, რომ ეკლესია ყანთართან ანუ ქალაქის სასწორთან ახლოს იდგა.


ასლანიშვილის ცნობის სიზუსტე სხვა წყაროთიც დასტურდება. ქუთაისის ვიცე-გუბერნატორი 1852-56 წლებში პეტრე გნილოსაროვი თავის წერილში სოლომონ II-ის შესახებ წერდა, რომ კათოლიკეებს ეკლესია ჰქონდათ ქალაქის აღმოსავლეთ კიდეში, ქუთაისის მოურავების - წულუკიძეების სახლთან ახლოს. მაშინ ეს ტერიტორია ხშირი ტყით იყო დაფარული და ავაზაკებისგან მუდმივად საფრთხე ემუქრებოდა. ამის გამო კათოლიკეებს ეკლესია რიონის პირას გადაუტანიათ, სადაც უკვე ცხოვრობდა კათოლიკეების რამდენიმე ოჯახი.


როგორც მერაბ კეზევაძემ მიმითითა, წულუკიძეების სახლი და სასწორი ერთმანეთთან ახლოს, ქუთაისის მთავარ მოედანთან მდებარეობდა, დაახლოებით იქ სადაც დღეს მუსიკალური საათია განთავსებული.


რაც შეეხება მის შემდეგ აშენებულ ორ ეკლესიას, ცნობიდან ჩანს, რომ ისინი როგორც ერთმანეთთან, ისე 1826-1862 წლებში აგებულ ეკლესათან ახლოს, მდინარის პირას მდგარა. ეს უნდა იყოს ტერიტორია, რომელიც კაპუცინებს სოლომონ II-მ და დედოფალმა მარიამმა დაუმტკიცეს. ასლანიშვილის მიხედვით, ბოლოსწინა ეკლესია ქვით ყოფილა ნაგები, რაც სხვა ცნობებით არ დასტურდება. როგორც პატრების ანგარიშებში, ისე მოგზაურების ჩანაწერებში ის ხისად მოიხსენიება.


1813 წელს ქუთაისის კათოლიკურ მონასტერში მცხოვრები პატრი ნიკოლა გარდაცვალა და მისიონი დაცარიელდა. კაპუცინების უფროსმა ფილიპე ფორანოელმა იქ ახალციხელი მღვდელი გაგზავნა. ფილიპეს მიერ რომში გაგზავნილ ანგარიშში ცოტა რამ ქუთაისის მონასტრის შესახებაცაა ნათქვამი. ანგარიშიდან ვიგებთ, რომ: ,,იქაური ეკკლესია ხისაა, მაგრამ სუფთა და ადამიანს ღვთის სასოებას უნერგავს გულში. სახლის კედლები ზოგი ხისაა, და ზოგიც ქვისაა; იქვე საბაღო ადგილი აქვს.”


ქუთაისში მცხოვრებმა კათოლიკეებმა ხის ეკლესიის შეცვლა ქვის კაპიტალური გუმბათიანი შენობით 1817 წელს გადაწყვიტეს, მაგრამ შეზღუდული ფინანსების გამო მშენებლობა 1826 წლებამდე არ დაწყებულა.


პატრი ფილიპე 1830 წელს რომში გაგზავნილ მოხსენებაში წერს: ,,ქუთაისის ეკლესია ხისაა. გარნა აგერ სამი წელიწადია, რაც დაიწყეს იქაურმა კათოლიკეებმა აშენება ქვითკირის ეკკლესიისა, რომელიც ტფილისის ეკლესიაზე დიდია.” ეს მშენებარე ეკლესია 1833 წელს ნახა ქუთაისში ჩასულმა დიუბუა დე მონპერემ. ქალაქის სიძველეთა ჩამონათვალში 23-ე ნომრით ის ახსენებს კათოლიკურ სკოლას, რომელიც დაშენდა შუა საუკუნეების გალავანზე, და მიმდებარე ძველ და ახალ ეკლესიებს.

...


1840 წელს ქუთაისის კათოლიკური ეკლესია კვლავ დაუმთავრებელია. მშენებლობის გასაგრძელებლად ამჯერად სინოდალური კანტორის ნებართვა გახდა საჭირო. ნებართვის გაცემამდე კანტორა ინფორმაციას აგროვებდა კათოლიკური მრევლის რაოდენობის, მათი ფინანსური მდგომარეობისა და ეკლესიის ადგილმდებარეობის შესახებ - თუ რამდენად შორს იდგა ის მართლმადიდებელთა ეკლესიისგან. ეს ინფორმაცია კათ